Smrt majke Jugovića je srpska narodna epska pesma iz kosovskog ciklusa. Prati majku devet Jugovića i starog Juga Bogdana koji odlaze na Kosovo; ona traži od Boga sokolske oči i labudova krila da vidi sinove. Vredi je slušati zbog snažnog narodnog izraza i motiva majčine tuge i izdržljivosti.
Smrt majke Jugovića: epska pesma — kratak sadržaj, likovi i tema
Književni rod i vrsta
epika, narodna epska pesma
Mesto i vreme radnje
Radnja se dešava na Kosovu polju i u dvoru Jugovića, posle kosovske bitke.
Tema
Majčina ljubav i neizmerna tuga majke koja gubi devet sinova i muža u kosovskom boju.
Ideja
Pesma prikazuje snagu i dostojanstvo majke koja svoju bol zadržava u sebi, ali je tuga na kraju jača od života; slavi porodičnu žrtvu i patnju u kosovskom boju.
Glavni likovi
majka Jugovića — Majka devet Jugovića i žena starog Jug Bogdana, tvrda srca; moli Boga za sokolove oči i labudova krila da vidi sinove i muža na Kosovu, a na kraju umire od tuge.
star Jug Bogdan — Otac porodice Jugovića, deseti poginuli u kosovskom boju.
Damjan — Jedan od devet Jugovića, čiju ruku gavranovi donose majci, a po burmi ga prepoznaje njegova ljuba.
ljuba Damjanova — Snaha majke Jugovića i Damjanova žena, koja tumači zelenkovo vrištanje i prepoznaje Damjanovu burmu.
Kratak sadržaj (otkriva kraj)
Kad se vojska sleže na Kosovo, u njoj su devet Jugovića i deseti star Jug Bogdan. Majka Jugovića moli Boga da joj da sokolove oči i labudova krila kako bi odletela na Kosovo i videla svoje. Bog joj ispunja molitvu i ona nalazi mrtvih devet Jugovića i starog Jug Bogdana, a iznad njih devet bojnih kopalja sa sokolovima, oko kopalja devet konja, a pored njih devet lavova. Konji vrište, lavovi laju, sokolovi klikću, ali majka ostaje tvrda srca i ne pušta suze. Uzima konje, lavove i sokolove i vraća se dvoru. Snahe je izdaleka ugledaju i izlaze pred nju; kukaju devet udovica, plaču devet sirotica, a životinje opet glasno žale, ali majka i dalje ne plače. U ponoć zavrišti Damjanov zelenko. Majka pita Damjanovu ljubu da li je konj gladan ili žedan, a ona objašnjava da je Damjan naučio konja do ponoći zobati, a od ponoći na drum putovati, pa konj žali gospodara što ga nije doneo na sebi. Majka ni tada ne pušta suzu. Ujutru doleću dva gavrana krvavih krila i donose majci ruku od junaka sa pozlaćenom burmom. Majka uzima ruku, okreće je i pita Damjanovu ljubu čija je. Ona prepoznaje burmu s venčanja i kaže da je to ruka Damjanova. Majka se obraća ruci kao zelenoj jabuci, koja je rasla na njenom krilu, a ustrgnuta je na Kosovu ravnom. Tada se majka naduje i raspadne od tuge za devet Jugovića i desetim starim Jugom Bogdanom.
Motivi
Majčina molitva — Majka moli Boga da joj da oči sokolove i bela krila labudova kako bi videla svoje na Kosovu.
Kosovski boj — Majka leti nad Kosovo ravno i tamo nalazi mrtvih devet Jugovića i desetog star-Juga Bogdana.
Majčina tuga i smrt — Majka je tvrda srca i ne pušta suze, ali se na kraju naduje i raspadne za devet Jugovića i desetim star-Jugom Bogdanom.
Simbolične životinje — Uz mrtve su konji, lavovi i sokolovi koji vrište, laju i klikću, a gavranovi donose majci ruku od junaka.
Damjanova ruka — Gavranovi donose majci ruku sa burmom pozlaćenom, a ljuba Damjanova po burmi prepoznaje da je to ruka njenog Damjana.
Porodična žrtva — U kosovskom boju gine cela porodica – devet Jugovića i deseti star Jug Bogdan – ostaju devet udovica i devet sirotica.
Važni citati
„Mili Bože, čuda velikoga!”
Uvodni usklik najavljuje tragičan događaj i daje pesmi svečan ton.
„I tu majka tvrda srdca bila,
Da od srdca suze ne pustila.”
Ponovljeni stih ističe majčinu snagu i stoičko podnošenje bola.
„Moja ruko, zelena jabuko,
Gdje si rasla, gdje lʼ si ustrgnuta!
A rastla si na kriocu mome,
Ustrgnuta na Kosovu ravnom!”
Majčin oproštaj od sinovljeve ruke sažima svu ljubav i bol zbog gubitka.
„Ovo jʼ ruka našega Damjana,
Jera burmu ja poznajem, majko,
Burma sa mnom na venčanju bila.”
Prepoznavanje burme potvrđuje Damjanovu smrt i pokreće završni majčin slom.
Pitanja i odgovori
Kako majka Jugovića dolazi do saznanja o sudbini svojih sinova i muža?
Najpre moli Boga za oči sokolove i bela krila labudova, pa leti na Kosovo i nalazi mrtvih devet Jugovića i star-Juga Bogdana. Kasnije joj gavranovi donose ruku sa burmom, a Damjanova ljuba prepoznaje da je to ruka njenog Damjana.
Kako se majka Jugovića ponaša kada vidi mrtve sinove i kada čuje kuknjavu udovica i sirota?
Majka ostaje tvrda srca i ne pušta suze ni kada vidi mrtve, ni kada životinje plaču, ni kada kukaju udovice i sirote. Čak ni kada Damjanov zelenko zavrišti u ponoć, ona ne pokazuje bol.
Zašto majka Jugovića na kraju umire i kako pesma time prikazuje njenu ljubav i bol?
Kada uzme Damjanovu ruku i obrati joj se kao zelenoj jabuci, njena unutrašnja tuga postaje jača od snage kojom je dotle sve podnosila. Pesma pokazuje da majčina ljubav i bol mogu biti toliko veliki da nadjačaju život.
Objasni ulogu životinja u pesmi – konja, lavova, sokolova i gavranova.
Konji, lavovi i sokolovi nalaze se uz mrtve junake i svojim glasovima izražavaju žalost, kao da tuguju umesto majke. Gavranovi donose majci ruku od junaka sa burmom, čime otkrivaju Damjanovu smrt.
Kojoj književnoj vrsti pripada 'Smrt majke Jugovića' i koje odlike epske narodne pesme prepoznaješ u tekstu?
Pesma pripada usmenoj epici, odnosno narodnoj epskoj pesmi. Ima epsko pripovedanje o kosovskom boju, ponavljanja stihova, simbolične brojeve i tragičan završetak.
Pregled je napisan uz pomoć veštačke inteligencije na osnovu celog teksta dela. Za školski rad proverite detalje u samom delu.
Početak dela
Smrt majke Jugovića Mili Bože, čuda velikoga! Kad se sleže na Kosovo vojska, U toj vojsci devet Jugovića, I deseti star Juže Bogdane; Boga moli Jugovića majka, Da joj Bog da oči sokolove I bijela krila labudova, Da odleti nad Kosovo ravno, I da vidi devet Jugovića I desetog star-Juga Bogdana. Što molila, Boga domolila: Bog joj dao oči sokolove I bijela krila labudova; Ona leti nad Kosovo ravno, Mrtvi nađe devet Jugovića I desetog star-Juga Bogdana, I više nji devet bojni koplja, Na kopljima devet sokolova, Oko koplja devet dobri konja, A pored nji devet ljuti lava. Tadʼ zavrišta devet dobri konja, I zalaja devet ljuti lava, I zaklikta devet sokolova; I tu majka tvrda srdca bila, Da od srdca suze ne pustila, Već uzima devet dobri konja, I uzima devet ljuti lava, I uzima devet sokolova, Pak se vrati dvoru bijelome. Daleko je snae ugledale, Malo bliže pred nju išetale: zakukalo devet udovica, Zaplakalo devet sirotica, Zavrištalo devet dobri konja, Zalajalo devet ljuti lava, Zakliktalo devet sokolova;
Readnara
