Gorski vijenac je dramski spev Petra II Petrovića Njegoša. Kroz dijaloge i monologe oslikava sudbinu i unutrašnje sukobe crnogorskog naroda u vremenu osmanske vlasti, s temama slobode, časti, vere i žrtve. Vredi ga slušati zbog snažnog stiha i pitanja o identitetu i zajedništvu.
Gorski vijenac: drama — kratak sadržaj, likovi i tema
Književni rod i vrsta
drama, dramski spev (spev u stihovima)
Mesto i vreme radnje
Radnja se odvija u Crnoj Gori, na Lovćenu i Cetinju, u vreme vladike Danila, od letnjeg zbora do Nove godine.
Tema
Sukob Crnogoraca sa poturicama radi odbrane pravoslavne vere, slobode i jedinstva; glavari se okupljaju i donose odluku o istrazi poturica.
Ideja
Sloboda i opstanak naroda zahtevaju odlučnu borbu protiv izdaje i neprijatelja, a žrtva za veru i čast vodi duhovnom preporodu.
Glavni likovi
Vladika Danilo — Crnogorski vladika i narodni vođa, nosi najveći teret odluke o borbi protiv poturica.
Iguman Stefan — Stari slepi kaluđer, mudri besednik i pesnik koji hrišćanskom verom bodri narod.
Vuk Mićunović — Odlučni glavar koji podstiče na borbu i ne krije rešenost da se istraga izvrši.
Knez Janko — Crnogorski knez (glavar), oštar u rečima i sklon šali, ali čvrst u otporu Turcima.
Vojvoda Batrić — Crnogorski vojvoda koji odlučno traži da se poturice vrate veri predaka, a na Božić donosi vest o borbi na Cetinju.
Sestra Batrićeva — Sestra mladog junaka Batrića, koga su Turci na prevaru ubili; posle tužbalice za bratom ubija se od žalosti, što potresa glavare.
Vuk Mandušić — Hrabri crnogorski junak, ističe se u borbama i vezan je za svoje oružje.
Kratak sadržaj (otkriva kraj)
Na Lovćenu, uoči Trojičina dana, vladika Danilo noću razmišlja o teškom položaju Srba i o poturicama koje su prihvatile tuđu veru. Vuk Mićunović ga hrabri. Na skupštini na Cetinju o Maloj Gospojini narod u kolu peva o Kosovu i slavnim precima, a glavari raspravljaju o potrebnoj borbi protiv poturica. Vladika poziva poglavice poturica, ali se oni ne odriču svoje vere. Dolazi vezirsko pismo puno pretnji; Vladika odgovara odlučno. Sestra Batrićeva tužbalicom oplakuje brata koga su Turci na prevaru ubili, a zatim se od žalosti ubija, što potresa glavare. Iguman Stefan mudrim besedama podiže duh. Na Badnje veče i Božić izbija ustanak: Martinovići i drugi junaci napadaju poturice na Cetinju, ubijaju one koji neće da se vrate veri predaka i pale turske kuće. Na Božić Vladika radosno dočekuje junake, narod igra kolo, a Iguman Stefan čini pomen junacima srpske prošlosti, od cara Dušana i Obilića do devet Jugovića. Na Novu godinu stižu vesti o istom pokretu u Rijeci i Crmnici, gde su turska naselja razorena. Na kraju dolazi Vuk Mandušić, sav krvav, sa prebijenim džeferdarom; priča kako je sa družinom spasao Raduna iz zapaljene kule i žali za puškom, a Vladika mu daruje drugi dobar džeferdar.
Motivi
Borba za veru i slobodu — Delo prožima odluka Crnogoraca da se oružjem suprotstave poturicama i turskoj vlasti radi očuvanja pravoslavne vere i slobode.
Kosovski zavet — Pesme kola i besede glavara neprestano se pozivaju na Kosovo, Miloša Obilića i srpske junake kao uzor žrtve i časti.
Izdaja i poturice — Poturice su predstavljene kao unutrašnji neprijatelj koji je prihvatio tuđu veru i ugrožava jedinstvo naroda.
Junaštvo i oružje — Motiv junaštva vezuje se za puške, džeferdare i fizičku snagu, kao kod Vuka Mandušića i u opisima bitaka.
Važni citati
„Tvrd je orah voćka čudnovata, ne slomi ga, al' zube polomi!”
Vladika Danilo ovim rečima odbija vezirske pretnje i pokazuje odlučnost Crnogoraca.
„Ko na brdo, ak' i malo, stoji više vidi no onaj pod brdom;”
Vladika njime objašnjava svoj težak položaj vođe koji mora da sagleda šire posledice borbe.
„Slavno mrite, kad mrijet morate!”
Iguman Stefan njime poziva junake da smrt za veru i slobodu pretvore u slavnu žrtvu.
„Nema dana bez očnoga vida niti prave slave bez Božića!”
Igumanov stih povezuje svetlost, praznik i slavu kao duhovnu snagu naroda u odsudnom trenutku.
Pitanja i odgovori
Gde i kada počinje radnja Gorskog vijenca i kakva se odluka donosi na skupštini na Cetinju?
Radnja počinje noću na Lovćenu, uoči Trojičina dana, gde vladika Danilo sam razmišlja o teškom položaju Srba. Na skupštini na Cetinju o Maloj Gospojini glavari raspravljaju o poturicama i odlučuju da ih pozovu na skup, a zatim donose odluku o oružanoj borbi.
Zašto vladika Danilo okleva da započne borbu protiv poturica?
Vladika Danilo okleva jer se plaši da bi borba protiv poturica dovela do bratoubilačkog rata i podela među plemenima, pošto su se mnoga bratstva isturčila. Vuk Mićunović ga hrabri rečima da se nada u Boga i sopstvene ruke.
Kako se u delu koristi motiv Kosova i kakvu poruku on prenosi?
Motiv Kosova javlja se u pesmi kola, koja pripoveda o kosovskoj večeri i izdaji Brankovića, i u Igumanovoj besedi, gde se pominju Dušan, Obilić i devet Jugovića. Taj motiv povezuje sadašnju borbu sa tradicijom srpskog junaštva i žrtve za veru.
Pregled je napisan uz pomoć veštačke inteligencije na osnovu celog teksta dela. Za školski rad proverite detalje u samom delu.
Početak dela
POSVETA Prahu Oca Srbije Nek se ovaj vijek gordi nad svijema vjekovima, on će era biti strašna ljudskijema koljenima. U nj se osam blizanacah u jedan mah iznjihaše iz kolevke Belonine, i na zemlji pokazaše: Napoleon, Karlo, Bliher, knez Velington i Suvorov. Karađorđe, bič tirjanah, i Švarcenberg i Kutuzov. Arei je, strava zemna, slavom bojnom njih opio i zemlju im za poprište, da se bore, naznačio. Iz grmena velikoga lafu izać trudno nije, u velikim narodima geniju se gnj'jezdo vije: ovde mu je pogotovu materijal k slavnom djelu i trijumfa dični v'jenac, da mu krasi glavu smjelu. Al' heroju topolskome, Karađorđu besmrtnome, sve prepone na put bjehu, k cilju dospje velikome: diže narod, krsti zemlju, a varvarske lance sruši, iz mrtvijeh Srba dozva, dunu život srpskoj duši. Evo tajna besmrtnika: dade Srbu stalne grudi; od viteštva odviknuta u njim lafska srca budi. Faraona istočnoga pred Đorđem se mrznu sile, Đorđem su se srpske mišce sa viteštvom opojile! Od Đorđa se Stambol trese, krvožedni otac kuge, sabljom mu se Turci kunu - kletve u njih nema druge. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Da, viteza sustopice tragičeski konac prati: tvojoj glavi bi suđeno za v'jenac se svoj prodati! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Pokoljenja djela sude, što je čije daju svjema! Na Borise, Vukašine, opšta grmi anatema,
Readnara
