Lažni modernizam u srpskoj književnosti je polemički esej Jovana Skerlića iz 1911. godine. U njemu kritikuje pojave koje smatra lažnim modernizmom u srpskoj književnosti, a posebno se bavi Vladislavom Petkovićem Disom i njegovom zbirkom „Utopljene duše“. Vredan je slušanja kao svedočanstvo o književnim raspravama s početka 20. veka.
Pre nekoliko godina kružila je u beogradskim više-manje književnim krugovima jedna velika karta posetnica, na čijoj sredini stajalo je krupnim slojevima napisano: Dis. Iz donjih slojeva naše književnosti dato je objašnjenje tome rebusu: Dis je književni psevdonim, pesničko borbeno ime jedne nove veličine, G. Vladislava Petkovića, „boema” i dekadenta, koji u neoriginalnu srpsku poeziju unosi ne samo novu notu, no donosi jedno novo shvatanje, nov svet ideja, osećaja i osećanja.
Od toga doba, G. Petković je štampao izvestan broj stihova po časopisima drugog i trećeg reda i u nekojim političkim listovima. Jednom vrlo malom broju lakovernih ljudi on stalno daje iluziju Pesnika i Proroka nove umetnosti, koga ne cene samo filistri i profesori, zato što nisu u stanju da ga razumeju. G. Petković, i ako je u visinama čiste poezije, nad malim ljudima i njihovim sitnim strastima, polaže na tako zemaljske stvari kao što je književna slava, i poslušao je savet nepametnih prijatelja i skrivenih neprijatelja da štampa svoje stihove u jednu knjigu.
Tako su izišle „Utopljene Duše”, programna knjiga naše nove umetnosti. To je naša Moderna, što rekli Hrvati, to je hiper-modernizam u našoj poeziji, to je poslednja reč u književnosti, kako se to veruje u izvesnim krugovima vrlo mladih i vrlo naivnih ljudi. U svakom slučaju, knjiga je interesantna, i u punoj meri zaslužuje da se o njoj govori, ako ne zbog toga što je književno delo, a ono svakako stoga što je književni pojav.
Readnara
