"Crna Gora i Crnogorci" istorijsko je i etnografsko delo Vuka Stefanovića Karadžića, prvobitno objavljeno na nemačkom 1837. godine. Opisuje zemlju, stanovnike, istoriju, uređenje, običaje i stanje crkve i škole u Crnoj Gori, zasnovano na autorovom posmatranju i izvorima. Zanimljivo je kao svedočanstvo o načinu na koji je Vuk predstavljao Crnu Goru evropskoj publici.
preveo sa nemačkog Ljubomir Stojanović za Srpsku književnu zadrugu 1922. godine. naslov originala: Montenegro und die Montenegriner; Štutgart,
1837. godine
Uvod
Malena Crna Gora već od više stoljeća zauzima važno mjesto u istoriji Turske Carevine, i s pravom zaslužuje da se Evropa njome pozabavi radi viteškog odupiranja njenijeh stanovnika protiv pokušaja sto puta nadmoćnijih Osmanlija da je pokore. Zato držim da će dobro doći opis ove zemljice, njenijeh stanovnika, njene starije i novije istorije, oblika vladavine, odnosa prema pograničnijem susjedima, načina života, stanja crkve i škole, i opis naravi i običaja, opis istina kratak ali izrađen po vlastitom promatranju i crpen iz nesumnjivo pouzdanijeh originalnijeh izvora. Štaviše, laskam sebi da ću ovijem popuniti jednu prazninu poznavanja i istorije ovijeh krajeva, i u isto vrijeme pružiti čitateljima ove zbirke Opisa putovanja i zemlja štivo ako i ne baš vrlo privlačno, a ono u svakom slučaju zanimljivo. Naša je pri ovom težnja da opisujemo prosto, jasno i istinito bez svakog romantičkog kićenja.
I Zemlja
Malu ali u istorijama često pominjatu brdovitu zemlju, koju Mlečani u prijevodu nazivaju Montenegro, zovu tako isto i njeni slavenski stanovnici; Crna Gora (Schwarzgebirge). Ona se graniči sa sjevera turskijem pašalukom Hercegovinom, sa istoka i juga Zetom i turskom
Arbanijom, a sa zapada austrijskom Arbanijom, koja se uskim pojasom proteže između Jadranskog mora i Crne Gore do Turske Arbanije, i koja
Readnara
