"Gospođa ministarka" je komedija Branislava Nušića, prvi put izvedena 1923. u Beogradu. Priča prati suprugu činovnika koja, kada njen muž postane ministar, počinje da se ponaša otmeno i da se meša u društvene i političke odnose. Vredi je slušati zbog duhovitog prikaza malograđanstva i političkih spletki.
Gospođa ministarka: drama — kratak sadržaj, likovi i tema
Književni rod i vrsta
drama, komedija u četiri čina
Mesto i vreme radnje
Radnja se dešava u Beogradu, u kući porodice Popović, u doba susreta prošlog i sadašnjeg veka.
Tema
Komedija prikazuje nagli uspon obične domaćice Živke Popović na položaj ministarke i niz komičnih sukoba koje njeno samoljublje i zloupotreba vlasti izazivaju u porodici i rodbini.
Ideja
Nagli društveni uspon i vlast, kad dođu u ruke nepripremljene i sujetne osobe, izazivaju gubitak mere, porodične sukobe i javnu sramotu; položaj ne sme biti iznad poštenja i porodičnog mira.
Glavni likovi
Sima Popović — Živkin muž i činovnik koji neočekivano postaje ministar, ali pod pritiskom ženinih postupaka na kraju gubi položaj.
Živka Popović — Simina žena, obična domaćica koja se opija novim položajem, namešta zlatan zub, obećava rodbini usluge i upada u skandal.
Dara — Ćerka Simina i Živkina, udata za Čedu, odana mužu i protivi se majčinim planovima da je preuda.
Čeda Urošević — Živkin zet, siromašan činovnik, prepreden i borben, koji piše podrugljiv novinski članak da zaustavi taštu.
Raka — Sinčić Simin i Živkin, nestašan gimnazista, sklon tučama i psovkama, često izaziva komične zaplete.
Ujka Vasa — Živkin ujak, posrednik između ministarke i rodbine, vodi računa o porodičnim zahtevima i često je zbunjen.
Dr Ninković — Sekretar Ministarstva spoljnih poslova, savetnik za otmenost, isprazan i napudrovan, piše Živki ljubavna pisma.
Rista Todorović — Kožarski trgovac i počasni konzul Nikarague, koga Živka odabere za novog zeta, ali u komičnom zapletu završava u sobi sobarice.
Kratak sadržaj (otkriva kraj)
Živka Popović, žena činovnika Sime, živi skromno i brine se o porodici. Kada Sima neočekivano postane ministar, ona se opija novim položajem: naručuje šest stotina vizitkarata, namešta zlatan zub, traži ministarski fijaker i rešava da ćerku Daru, iako je udata za Čedu, preuda za počasnog konzula Ristu Todorovića. Pošto se Čeda i Dara opiru, Živka nagovara sobaricu Anku da namami Čedu u svoju sobu, kako bi ga Dara zatekla u neveri. Za savetnika otmenosti uzima sekretara Ninkovića, koji joj šalje ljubavna pisma, a ona mu izradi unapređenje. Zatim prima rodbinu koja traži službe, penzije i druge usluge, i obećava da će pomoći. Čeda preokreće njen plan: uplaši Ristu, koji je došao na viđenje, i sakrije ga u Ankinu sobu, pa Živka sa pisarom, žandarmima i svedocima tamo zatekne svog izabranika bez kaputa. Ljuta Živka izdejstvuje da Čedu premeste u Ivanjicu, a on u novinama anonimno objavi podrugljiv članak o porodici kineskog mandarina, u kojoj svi prepoznaju Popoviće. Živka pokušava da zataška skandal kupujući novine, ali se sramota širi, a Rista joj otkriva da je članak napisao Čeda. Na ministarskoj sednici Sima gubi podršku, daje ostavku i ostavka mu je prihvaćena. Na kraju Živka ostaje bez položaja, ljuti se na muža, porodicu i publiku, ali i dalje preti da bi se mogla vratiti na vlast.
Motivi
Nagli uspon i vlast — Motiv se javlja kada obična domaćica Živka naglo postaje ministarka, što remeti ravnotežu njene porodice.
Taština i samoljublje — Živkina sujeta pokazuje se kroz nameštanje zlatnog zuba, poručivanje šest stotina vizitkarata i traženje ministarskog fijakera.
Porodični sukobi — Sukob sa zetom Čedom, ćerkom Darom i rodbinom izbija zbog Živkinih planova da preuda Daru i zloupotrebi položaj.
Koristoljublje rodbine — Ujka Vasa dovodi rođake koji traže službe, penzije i druge usluge, prikazujući koristoljublje prema ministarskoj moći.
Lažna otmenost — Motiv se vidi u Ninkovićevim savetima Živki da nauči bridž, da puši i da ima ljubavnika kako bi izgledala otmeno.
Pad i javna sramota — Čedin podrugljiv članak i Živkina kupovina novina dovode do skandala, gubitka položaja i javne bruke.
Važni citati
„Kako šta? Još pitaš. Ja sam gospođa ministarka!”
Ova rečenica sažima Živkino opijanje novim položajem i samoljublje koje pokreće zaplet.
„U ovoj zemlji mora jedanput da bude reda i da se zna kome se sme psovati mater, a kome ne sme.”
Pokazuje Živkino verovanje da vlast donosi posebna prava i moć nad drugima.
„Svaki ministar zbrine najpre svoju familiju, pa tek onda državu.”
Ujka Vasa iznosi koristoljubivi stav rodbine, koji je jedan od glavnih izvora komike.
„Ne zaboravite da sad nisam ministarka pa ne moram više da budem otmena, i onda neka vam ne bude krivo ako raspalim jezikom po vama!”
Završna pretnja publici otkriva da se Živka nije promenila i najavljuje mogući povratak skandala.
Pitanja i odgovori
Kako Sima Popović postaje ministar i kako Živka reaguje na tu vest?
Sima neočekivano biva pozvan u Dvor i vraća se kući kao ministar. Živka se opija novim položajem, traži ministarski fijaker, poručuje šest stotina vizitkarata i namešta zlatan zub.
Kakav plan Živka smišlja za svoju ćerku Daru i kako se Čeda suprotstavlja?
Živka želi da Daru preuda za počasnog konzula Ristu Todorovića i nagovara sobaricu Anku da namami Čedu u svoju sobu. Čeda preokrene plan, sakrije Ristu u Ankinu sobu i kasnije anonimno objavi podrugljiv članak, izazvavši skandal.
Koja je osnovna ideja Nušićeve komedije Gospođa ministarka?
Ideja je da nagli društveni uspon i vlast kod nepripremljene i sujetne osobe izazivaju gubitak mere, porodične sukobe i javnu sramotu. Položaj ne sme biti iznad poštenja i porodičnog mira.
Koji se motivi javljaju u delu i kako su povezani sa Živkinim ponašanjem?
Javljaju se motivi naglog uspona i vlasti, taštine, porodičnih sukoba, koristoljubive rodbine i pada. Živkino ponašanje, od zlatnog zuba do zahteva prema rodbini i sukoba sa zetom, ilustruje sve ove motive.
Kojoj književnoj vrsti pripada Gospođa ministarka i po čemu se to vidi?
Delo je drama, tačnije komedija u četiri čina. Komični karakteri, živ dijalog, karikiranje malograđanske sredine i satiričan prikaz ministarskog života osnovna su obeležja ove komedije.
Pregled je napisan uz pomoć veštačke inteligencije na osnovu celog teksta dela. Za školski rad proverite detalje u samom delu.
Početak dela
Gospođa ministarka
Branislav Nušić
Gospođa ministarka
Prvi put prikazano u beogradskom Narodnom pozorištu 1923.
Predgovor
Ako ste kadgod pažljivije posmatrali sve što biva oko vas, ako ste se pogdekad upustili i udubili u odnose koji regulišu život jednoga društva i pokrete koje izaziva taj regulator — vi ste morali zapaziti da se, kroz život svakoga društva, jasno beleži jedna jaka i ravna linija. Tu liniju ispisali su obziri, tradicije, malodušnost, duhovna nemoć i sve one druge negativne osobine čovekove pod kojima se pojedinci guše, a društvo nemoćno predaje učmalosti.
Tu liniju socijalni matematičari nazivali bi možda normalnom, a socijalni fizičari početnim gradom toplote ili hladnoće, jer ona odista liči onome stepenu na termometru iznad kojega, pri hlađenju, silazi.
Tom ravnom linijom kreće se život skoro celokupnoga našega društva. Iznad te linije penju se samo pojedinci, koji imaju duševne snage i hrabrosti da se uznesu iznad obzira, iznad tradicija i iznad malodušnosti. Iznad te linije penju se samo pojedinci koji ne čekaju da živu u društvenome termometru zagreje spoljna temperatura, već to zagrevanje nalaze sami u sebi, u svojim duševnim moćima. I ispod te linije silaze samo oni pojedinci koji takođe imaju duševne snage da pregaze obzire i tradicije i otresu se malodušnosti.
I ovi, koji u društvu silaze ispod linije normale, sve do dna društvenog, nose sami u sebi dispozicije hlađenja duše i hlađenja osećaja sve do tačke smrzavanja.
Readnara
